Realiti dunia perfileman tempatan

 Setiap penerbitan sesuatu filem secara asasnya memerlukan produksi yang terdiri daripada produser, pengarah, barisan pelakon dan krew. Semua pihak ini bergabung bagi menghasilkan suatu produk yang dipanggil sebagai filem. Setiap filem pula mempunyai tajuk ataupun judul dan juga spoiler sebagai tarikan kepada penonton yang akan menonton.

Sejak sebelum pasca merdeka lagi , iaitu semenjak TV hitam putih, telah wujud panggung-panggung wayang yang tumbuh bagai cendawan selepas hujan, apabila teknologi televisyen mula berkembang sekitar tahun  1960 an di Malaysia. Televisyen pertama hanya wujud di Amerika Syarikat sekitar tahun 1920 an sebelum memasuki lain-lain negara. Contohnya Jepun mula membuat televisyen sendiri sekitar tahun 1939, sebelum perang dunia kedua bermula.

Pada masa ini, kebanyakan masyarakat Malaysia (Tanah Melayu ketika itu), hanya menonton filem di panggung-panggung wayang. Contohnya filem pertama P. Ramlee bertajuk Chinta pada tahun 1948. Selepas tahun 1963, sedikit demi sedikit isi rumah di Malaysia mula mempunyai sekurang-kurangnya 1 televisyen di setiap rumah, apabila siaran Radio Televisyen Malaysia yang pertama mula diperkenalkan.

Walaupun P. Ramlee banyak menghasilkan filem-filem yang hebat, produksi bagi menghasilkan setiap filem bukan lah miliknya, sebaliknya kebanyakan filem-filem beliau diproduksi oleh Shaw Brothers di Singapore.Studio ini bukan sahaja menerbitkan filem-filem P. Ramlee, malah turut melahirkan ramai pelakon dan pengarah terkenal tanah air. Antara studio lain yang turut bersaing ialah Cathay-Keris Film Productions, yang juga berpangkalan di Singapura. Persaingan antara kedua-dua studio ini telah menyumbang kepada era keemasan filem Melayu sekitar tahun 1950-an hingga 1960-an.

Pada ketika itu, Singapura merupakan pusat industri perfileman Melayu kerana kemudahan studio yang lengkap, tenaga kerja terlatih, dan pasaran yang luas. Kebanyakan filem yang dihasilkan kemudiannya ditayangkan di seluruh Tanah Melayu, Singapura, Brunei, dan Indonesia. Filem seperti "Ibu Mertuaku", "Madu Tiga", dan "Tiga Abdul" menjadi fenomena dan masih diingati sehingga hari ini.

Peralihan Daripada Pawagam ke Televisyen

Kemunculan televisyen pada tahun 1963 telah mengubah landskap hiburan masyarakat Malaysia. Jika sebelum ini penonton perlu keluar rumah dan membeli tiket untuk menonton filem, kini mereka boleh menonton rancangan televisyen secara percuma di rumah. Namun, pada peringkat awal, pemilikan televisyen masih terhad kepada golongan berada kerana harganya yang mahal. Fenomena "menonton bersama jiran" menjadi kebiasaan apabila hanya beberapa buah rumah dalam sesebuah kampung memiliki televisyen.

Perubahan ini secara perlahan-lahan memberi kesan kepada industri pawagam. Kehadiran penonton ke panggung wayang mula menurun apabila lebih banyak isi rumah memiliki televisyen. Namun, pawagam masih kekal relevan kerana filem-filem baharu masih ditayangkan di sana sebelum sampai ke kaca televisyen.

Warisan P. Ramlee dan Industri Filem Malaysia

P. Ramlee meninggal dunia pada 29 Mei 1973, tetapi warisannya terus hidup sehingga kini. Filem-filem beliau masih ditayangkan di televisyen, terutamanya pada musim perayaan seperti Hari Raya Aidilfitri dan Hari Kebangsaan. Selain berlakon, beliau juga seorang penyanyi, komposer, penulis skrip, dan pengarah yang berbakat besar.

Industri filem Malaysia terus berkembang selepas era P. Ramlee. Kini, produksi filem tidak lagi tertumpu di Singapura sahaja, malah banyak syarikat produksi tempatan seperti Skop Productions, Astro Shaw, dan Primeworks Studios telah menghasilkan filem-filem yang mendapat sambutan hangat di pawagam mahupun di platform penstriman digital.

Perkongsian keuntungan

Sebelum pengagihan keuntungan, duti hiburan (duti hiburan) yang dikenakan oleh kerajaan negeri adalah pemotongan terawal. Kadar cukai di setiap negeri berbeza-beza, sehingga setinggi 25% (kadar Wilayah Persekutuan paling rendah, sekitar 10%). Baki 75% barulah dikongsi antara pawagam dan produksi filem.

📊 Kadar Perkongsian Berperingkat

Kadar perkongsian antara pihak pawagam dan pengeluar filem biasanya menurun secara beransur-ansur mengikut minggu tayangan, pihak pawagam mendapat bahagian yang lebih besar pada minggu pertama, manakala bahagian pengeluar filem semakin berkurangan pada minggu berikutnya:
Minggu pertama: Pawagam 50% , Produksi 50%
Minggu kedua: Pawagam 55% , Produksi 45%
Minggu ketiga: Pawagam 60% , Produksi 40%
Minggu keempat dan seterusnya: Pawagam 65% , Produksi 35%
Terdapat juga contoh sebenar: Dalam filem "Hantu Kak Limah" yang diterbitkan oleh Astro Shaw, selepas ditolak duti hiburan, baki hasil dibahagikan kepada Produksi 40% / Pawagam 60%.

🧮 Contoh Perhitungan Sebenar

Berdasarkan penjelasan oleh pengeluar filem, dengan mengambil contoh tiket filem bernilai RM10:
Selepas ditolak duti hiburan, baki sekitar RM7.5 (mengikut kadar 25%).
Selepas dikongsi dengan pawagam, pihak produksi filem sebenarnya hanya boleh mendapat sekitar RM3 daripada satu tiket.
Jika filem tersebut layak untuk program Wajib Tayang FINAS, ia akan mendapat tambahan 10% daripada hasil pecah panggung sebagai pulangan.

📉 Tekanan Sebenar

Kadar perkongsian ini telah lama menjadi aduan utama dalam industri. Pengeluar filem berpendapat bahawa pihak mereka menanggung risiko pengeluaran yang tinggi, tetapi kadar perkongsian untuk minggu keempat dan seterusnya hanya tinggal 35%, ditambah pula dengan duti hiburan sebanyak 25%, menyebabkan margin keuntungan sangat nipis, bahkan sukar untuk menarik pelaburan. Pada tahun 2022, FINAS pernah campur tangan untuk mengadakan perbincangan meja bulat dengan Persatuan Pemamer Filem Malaysia (MAFE) dan Persatuan Penerbit Filem Malaysia (PFM), untuk cuba mengkaji semula formula pembahagian yang lebih seimbang.